Bài viết giải thích quy định chung, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Luật về tip khác nhau tuỳ tiểu bang và tuỳ cách tiệm trả lương. Trước khi đặt quy định về tip — nhất là quỹ tip chung bắt buộc — hãy hỏi luật sư lao động hoặc kế toán rành luật tiểu bang của mình.
Chia tip khác với gom tip chung thế nào
Hai khái niệm này hay bị dùng lẫn lộn, nhưng thật ra khác nhau:
- Chia tip là chia tiền tip của một khách cho những người đã phục vụ khách đó. Thợ nhuộm và thợ cắt cùng chia tip của hoá đơn mà cả hai cùng làm.
- Gom tip chung là gom tip của tất cả mọi người trong một ca hay một tuần, rồi chia lại theo một công thức. Cách này ít gặp ở tiệm tóc, tiệm nail, và cũng là chỗ có nhiều quy định pháp luật nhất.
Đa số tiệm chỉ cần chia tip. Nếu đang tính gom tip chung, hãy đọc kỹ phần "ai được chia tip" bên dưới trước khi áp dụng.
Bốn cách chia tip — và khi nào nên dùng cách nào
Lấy một hoá đơn làm ví dụ: khách nhuộm $150 với một thợ, cắt $50 với một thợ khác, và tip $40.
| Cách chia | Thợ nhuộm | Thợ cắt | Phù hợp khi |
|---|---|---|---|
| Theo tiền dịch vụ | $30 | $10 | Các dịch vụ chênh lệch nhiều về giá và công sức — cách mặc định phổ biến nhất |
| Chia đều | $20 | $20 | Hai thợ làm khối lượng tương đương, hoặc cả nhóm muốn đơn giản |
| Theo thời gian làm | tuỳ số phút | tuỳ số phút | Giá dịch vụ gần nhau nhưng thời gian làm rất khác nhau |
| Theo thoả thuận | theo thoả thuận | theo thoả thuận | Nhóm thợ ổn định đã tự thống nhất cách chia riêng |
Chia theo tiền dịch vụ là cách công bằng nhất cho đa số tiệm, vì giá dịch vụ vốn đã phản ánh công sức bỏ ra. Nhuộm $150 tốn thời gian và tay nghề hơn cắt $50, và chia theo tiền tự động thể hiện điều đó. Đây cũng là cách chia mặc định trong POS của SupaDay, nên không ai phải ngồi bấm máy tính.
Không tính tiền sản phẩm vào phần chia tip. Nếu khách mua thêm chai dầu gội $30, tip vẫn chia trên $200 tiền dịch vụ. Khách tip cho dịch vụ, không tip cho hàng bán lẻ, và tính cả sản phẩm vào thì người bấm tính tiền chai dầu gội lại được chia thêm tip.
Quan trọng nhất là làm nhất quán. Tranh cãi thường bắt đầu khi cách chia thay đổi tuỳ ai đứng quầy hôm đó hay hôm đó đông hay vắng khách.
Ai được chia tip?
Đây là chỗ nhiều tiệm hay làm sai nhất.
Thợ trực tiếp phục vụ khách: được. Đây là trường hợp bình thường.
Thợ phụ gội đầu và nhân viên tiếp tân: tuỳ cách tiệm trả lương cho họ. Theo luật liên bang, họ chỉ được đưa vào quỹ tip chung bắt buộc nếu tiệm trả đủ lương tối thiểu mà không tính tip bù vào lương. Nếu tiệm có tính tip bù — tức trả lương thấp hơn và dùng tip để bù cho đủ lương tối thiểu — thì quỹ tip chỉ được gồm những nhân viên thường xuyên nhận tip. Còn thợ thì lúc nào cũng có quyền tự nguyện chia cho người phụ đã giúp mình.
Chủ tiệm, quản lý và người giám sát: nói chung là không. Từ năm 2018, luật liên bang cấm chủ lao động — kể cả quản lý và người giám sát — giữ tiền tip của nhân viên, dù tiệm có tính tip bù vào lương hay không. Điều đó cũng có nghĩa là họ không được tham gia quỹ tip chung bắt buộc.
Ngoại lệ duy nhất là khi khách đưa tip trực tiếp cho chủ hoặc quản lý vì dịch vụ do chính người đó làm hoàn toàn. Chủ tiệm tự làm trọn một dịch vụ cho khách thì được giữ tip của khách đó. Chủ tiệm chỉ phụ một phần trong hoá đơn của thợ khác thì không được lấy phần tip trên hoá đơn đó.
Nhiều tiểu bang còn có quy định khắt khe hơn luật liên bang, có nơi cấm hẳn việc tính tip bù vào lương. Luật của tiểu bang nơi tiệm hoạt động mới là luật tiệm phải tuân theo.
Tip thẻ: phí quẹt thẻ và thời hạn trả
Có hai quy định hay làm chủ tiệm bất ngờ:
Phí xử lý thẻ. Luật liên bang cho phép tiệm trừ đúng phần trăm phí xử lý thẻ trên khoản tip trả bằng thẻ — phí 3% trên $40 tip là trừ $1.20 — miễn là nhân viên vẫn nhận đủ lương tối thiểu. Một số tiểu bang cấm hẳn việc này. Ví dụ, California bắt buộc trả đủ tip thẻ, không được trừ bất kỳ phí xử lý thẻ nào. Trừ phí là không bắt buộc; nhiều tiệm chọn tự chịu phần phí này.
Thời hạn trả. Tip thẻ phải trả cho nhân viên chậm nhất vào kỳ lương kế tiếp. Giữ lâu hơn — chờ tiền thẻ về tài khoản, hay gom lại trả mỗi tháng một lần — là không đúng quy định liên bang.
Tip tiền mặt: phải ghi lại
Tip tiền mặt là khoản hay bị thất lạc trong sổ sách nhất. Thợ nhận $20 tiền mặt vẫn là có thu nhập từ tip, và vẫn phải khai thuế. Theo quy định của IRS, nhân viên nhận từ $20 tiền tip trở lên trong một tháng phải báo cho chủ lao động.
Cách đơn giản nhất là ghi tip tiền mặt ngay lúc tính tiền, cùng chỗ với tip thẻ, để đến khi tính lương thì tổng tip của từng thợ đã nằm sẵn một chỗ.
Ghi quy định chia tip ra giấy
Một trang quy định rõ ràng giúp tránh phần lớn tranh cãi về tip. Nên có:
- Cách chia tip cho hoá đơn nhiều thợ — theo tiền dịch vụ, chia đều, theo thời gian, hay theo thoả thuận.
- Có tính sản phẩm vào không (không nên).
- Ai được chia — chỉ thợ, hay cả thợ phụ, và với điều kiện gì.
- Tip thẻ được trả thế nào — vào kỳ lương nào, có trừ phí xử lý thẻ hay không.
- Tip tiền mặt được ghi lại ra sao.
- Ai được sửa cách chia sau khi đã tính tiền, và giải quyết tranh cãi thế nào.
Đưa bản quy định cho mỗi thợ mới vào làm, và để họ ký xác nhận.
SupaDay chia tip như thế nào
Khi tính tiền, POS của SupaDay tự chia tip theo tiền dịch vụ và không tính tiền sản phẩm vào. Nếu muốn, bấm Split Evenly để chia đều, hoặc nhập số tiền riêng cho từng thợ — ngay tại quầy hoặc trên màn hình máy quẹt thẻ.
Mỗi khoản tip được ghi đúng cho từng thợ, theo thẻ hay tiền mặt, rồi chuyển vào phần chia lương thợ, nơi báo cáo chia lương và tip của từng thợ cạnh nhau cho bất kỳ kỳ lương nào. Nếu một dịch vụ bị hoàn tiền, báo cáo tự giảm phần chia lương và tip của thợ đó theo tỷ lệ.
Muốn biết nên chọn POS như thế nào, xem phần mềm POS cho salon tốt nhất: chọn sao.
Kết
Chia tip của hoá đơn nhiều thợ theo tiền dịch vụ, trừ khi cả nhóm có lý do chính đáng để chia cách khác, không tính sản phẩm vào, và lần nào cũng áp dụng cùng một cách. Chủ tiệm và quản lý không đụng vào tip của thợ, tip thẻ được trả chậm nhất vào kỳ lương kế tiếp, và tip tiền mặt được ghi lại như mọi khoản thu nhập khác.
Ghi quy định ra giấy một lần, và ngày chia tip sẽ không còn là ngày cãi nhau. Xem SupaDay xử lý tip lúc tính tiền như thế nào →
