Đây là chuyện xảy ra ở tiệm nail nào cũng có. Một thợ giỏi nói: "Anh/chị cứ trả 1099 cho em, thuế em tự lo." Nghe như bớt được một việc. Thật ra không phải. Nó chỉ chuyển rủi ro sang cho tiệm.
Bài này giải thích luật thường được áp dụng ra sao, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Trước khi đổi cách trả lương cho ai, hãy hỏi CPA hoặc luật sư lao động rành luật tiểu bang của bạn.
Bài này nằm trong loạt bài về trả thợ nail theo 1099 hay W2.
Vì sao thợ tự xin cũng không bảo vệ được tiệm
Thợ là nhân viên hay không là do thực tế công việc quyết định. IRS, Department of Labor và cơ quan tiểu bang đều xét những câu hỏi giống nhau:
- Ai sắp giờ làm?
- Ai đặt giá?
- Ai cung cấp nước sơn, dụng cụ và bàn làm?
- Ai quyết định thợ làm khách nào, ví dụ qua việc chia turn?
- Thợ có thể bị lỗ không, hay chỉ kiếm ít đi vào tuần ế?
Nếu câu trả lời chỉ về phía tiệm, thợ nhiều khả năng là nhân viên, dù đã ký hay xin giấy tờ gì. Thợ có thể thật lòng muốn 1099, xin bằng giấy, ký cả hợp đồng làm độc lập, mà tiệm vẫn bị xác định là chủ lao động.
Người lao động không thể bỏ quyền về lương. Quyền được trả minimum wage và overtime theo luật liên bang không thể ký bỏ, kể cả khi chính người thợ muốn vậy. Một tờ giấy ghi "em chọn 1099 và không đòi overtime" không ngăn được việc khiếu nại về lương sau này.
Vì sao thợ thích 1099
Hiểu lý do sẽ giúp bạn dễ nói chuyện hơn:
- Tiền check nhìn lớn hơn. Không bị trừ gì, nên một tuần $1,000 là nhận đủ $1,000.
- Cảm giác tự do hơn.
- "Tiệm nào cũng vậy." Nhiều thợ đã làm ở những tiệm trả theo kiểu này.
Những thứ thợ thường chỉ thấy về sau:
| Nhân viên W2 | Người làm 1099 | |
|---|---|---|
| Social Security và Medicare | Thợ đóng 7.65%, tiệm đóng 7.65% | Thợ tự đóng hết khoảng 15.3% |
| Trừ thuế mỗi kỳ lương | Có | Không, thợ phải tự đóng theo quý |
| Minimum wage và overtime | Được bảo vệ | Không được |
| Trợ cấp thất nghiệp | Có | Không |
| Bảo hiểm tai nạn lao động (workers' comp) | Có | Không |
Với thu nhập $40,000 một năm, riêng phần Social Security và Medicare lẽ ra tiệm đóng mà nay thợ phải tự đóng đã gần $3,000. Nhiều thợ tới mùa thuế mới biết.
Mọi chuyện thường hỏng từ đâu
Hiếm khi bắt đầu từ một cuộc kiểm tra ngẫu nhiên. Thường là bắt đầu từ một người:
- Giấy báo thuế thợ không trả nổi. Thợ khai với IRS hoặc người làm thuế rằng mình thật ra làm như nhân viên.
- Trợ cấp thất nghiệp. Thợ nghỉ hoặc bị cho nghỉ, nộp đơn xin trợ cấp và được báo là không có lương nào được tính. Cơ quan tiểu bang sẽ quay sang xem xét tiệm.
- Bị thương khi làm. Thợ bị thương ở tiệm, không có workers' comp, và chi phí đổ lên đầu tiệm.
- Khiếu nại về lương. Một thợ cũ nộp đơn đòi minimum wage hoặc overtime chưa trả.
Khi xét trường hợp một thợ, cơ quan thường xét luôn mọi người làm cùng vị trí. (Xem thêm chi phí trong bài để thợ nail sai loại thì bị phạt bao nhiêu.)
Khi thợ xin 1099, tiệm có những lựa chọn nào
Cách 1: Giữ W2 và giải thích cho thợ hiểu
Nhiều thợ đổi ý khi thấy đủ bức tranh. Hãy nói với thợ:
- Tiệm đóng một nửa Social Security và Medicare cho thợ.
- Thợ được trợ cấp thất nghiệp và bảo hiểm khi bị thương lúc làm.
- Tuần ế vẫn được bảo đảm minimum wage, tuần làm nhiều thì có overtime. (Xem thợ nail ăn chia lương có được minimum wage không.)
- Không bị bất ngờ một giấy báo thuế vào tháng Tư.
Cách 2: Cho thuê ghế thật sự
Nếu thợ thật sự muốn tự làm chủ, cho thuê ghế thật sự có thể là cách, nhưng chỉ khi nó thật:
- Thợ tự đặt giá và giờ làm.
- Thợ giữ khách riêng và tự hẹn khách.
- Thợ dùng đồ nghề của mình.
- Thợ trả tiền thuê ghế cố định cho tiệm, tuần đông hay tuần ế cũng vậy.
- Tiệm không chia khách walk-in cho thợ theo turn của tiệm.
Đó là một cách làm ăn khác hẳn, không chỉ là đổi mẫu giấy thuế. (Xem thợ thuê ghế là nhân viên hay nhà thầu và cho thuê ghế lấy bao nhiêu.)
Những cách không đứng vững
- Giấy tờ là 1099, thực tế vẫn là làm ăn chia lương. Cùng giờ, cùng giá, cùng chia turn, chỉ khác mẫu giấy lúc khai thuế.
- Giấy cam kết riêng thợ hứa không đòi lương.
- Trả lẫn lộn: thợ này W2, thợ kia cùng vị trí lại 1099. Không nhất quán chỉ làm tiệm yếu thế hơn.
- Vài tiểu bang còn khắt khe hơn. Những tiểu bang dùng ABC test khiến thợ làm ở tiệm nail rất khó được coi là người làm độc lập. (Xem ABC test cho tiệm nail, tiệm tóc: tiểu bang nào áp dụng.)
Giờ nên làm gì
- Trả lời thật lòng năm câu hỏi ở trên cho từng thợ đang trả 1099.
- Nếu thấy giống nhân viên, hỏi CPA trước khi thay đổi bất cứ điều gì. Cách xử lý những năm trước rất quan trọng, và có các chương trình liên bang cho việc chuyển thợ sang nhân viên với điều kiện chặt chẽ.
- Giữ sổ sách rõ ràng dù chọn cách nào: giờ làm, dịch vụ, thu nhập và tip của từng thợ, từng tuần.
- Nói chuyện sớm. Giải thích W2 ngay khi thợ mới vào làm dễ hơn nhiều so với đổi lại sau này.
SupaDay giúp ở bước 3. Phần tính chia lương ghi lại mỗi thợ kiếm được bao nhiêu theo dịch vụ và theo tuần, tách riêng tip thẻ và tip tiền mặt, nên số liệu luôn sẵn dù CPA của bạn đang làm payroll W2 hay xem xét tiền thuê ghế.
Kết luận
Thợ tự xin trả 1099 không làm thay đổi ai là người chịu trách nhiệm. Cách tiệm thật sự vận hành mới quyết định, và nếu câu trả lời là "nhân viên" thì tiệm gánh rủi ro. Hoặc giữ thợ ở W2 và cho thợ thấy mình được lợi gì, hoặc cho thuê ghế thật sự về mọi mặt. Xem SupaDay ghi thu nhập từng thợ thế nào →
